نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، زابل، سیستان و بلوچستان، ایران.

2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی زابل

3 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه زابل.

4 هیات علمی گروه اقتصاد کشاورزی دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

تحلیل فضایی عوامل اقتصادی مؤثر بر تولید محصولات کشاورزی


مقدمه
بخش کشاورزی یکی از زیر بخش های مهم اقتصادی کشور است که نزدیک به 9 درصد تولید ناخالص داخلی، 21 درصد ارزش صادرات غیر نفتی، حدود 18 درصد اشتغال و نزدیک به 93 درصد تآمین نیازهای غذایی جامعه و تولید مواد اولیه بسیاری از صنایع دیگر را برعهده دارد. همچنین محصولات زراعی و باغی، بخش عمده از تجارت خارجی بخش کشاورزی و سهمی عمده از سبد خانوار را به خود محصولات داده‌اند. از این رو، مسائل مربوط به حفظ ظرفیت تولید و توان اقتصادی این زیر بخش می‌تواند اقتصاد کشور را متأثر سازد. در این پژوهش، محصولات زراعی و باغی به‌عنوان محصولات کشاورزی در نظر گرفته شد، بنا بر آمارنامه‌های وزارت جهاد کشاورزی و سالنامه‌های آماری درگاه ملی آمار، از سال 1390 تا 1395، سطح زیر کشت محصولات زراعی و باغی، 367252 هکتار و میزان تولید این محصولات، 24119617 تن و ارزش افزوده بخش کشاورزی در این سال‌ها، 1693951 میلیارد ریال، افزایش داشته است.

روش پژوهش
در این پژوهش از مدل داده‌های فضایی برای بررسی عوامل اقتصادی مؤثر بر تولید محصولات کشاورزی (زراعی و باغی) در استان‌های ایران در بازه زمانی سال‌های 1395-1390 استفاده شده است. اطلاعات مورد نیاز از درگاه ملی آمار، سالنامه‌های آماری و آمارنامه‌های کشاورزی کشور دریافت گردید. محدوده مکانی این پژوهش شامل تمام استان‌های ایران است و از آن‌جا که این مطالعه، یک مطالعه منطقه‌ای است، مسأله‌ی اصلی پژوهش در قالب تحلیل فضایی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
تصریح مدل پژوهش
با توجه به مبانی نظری و الگوی اقتصادسنجی فضایی، الگوی تصریح شده در این پژوهش، مدل SAC می‌باشد.
در این مدل i: استان‌ها، t: زمان . α: عرض از مبدأ و β: ضرایب متغیرهای توضیحی (ضرایب شیب) می‌باشد.
تولید: (P). سطح زیرکشت :(CA). ضریب جینی: (Gini). نرخ تورم: (INF). نرخ شهرنشینی: (UR). نسبت جوانی جمعیت: (YO). محصول ناخالص داخلی: (GDP). ارزش افزوده بخش کشاورزی: (VA agri).
مدل SAC جهت تخمین این پژوهش انتخاب شده است.

بحث و نتایج
با توجه به نتایج حاصل از این پژوهش با توجه به مدل SAC، تأثیر عوامل اقتصادی بر تولید محصولات زراعی و باغی در استان‌های کشور برآورد شد. متغیرهایی از مدل تصریح‌شده که در سطح پنج درصد معنی‌دار بودند، عبارت‌اند از: سطح زیرکشت، نرخ تورم، نسبت جوانی جمعیت، محصول ناخالص داخلی و ارزش افزوده بخش کشاورزی. در این مطالعه اثرات مستقیم و اثرات غیرمستقیم متغیرهای توضیحی برآورد شد، که نتایج بیانگر معنادار بودن اثرات مستقیم و معنادار نبودن اثرات سرریز بر اساس اثرات غیرمستقیم است. نتایج حاصل از تحلیل یافته‌های مدل عمومی فضایی نشان داد که سطح زیرکشت، نرخ تورم، نسبت جوانی جمعیت، محصول ناخالص داخلی و ارزش افزوده بخش کشاورزی عوامل تأثیرگذار بر تولید محصولات زراعی و باغی در استان‌های مورد بررسی می‌باشد.مشاهده شد که توزیع درامد و نرخ شهرنشینی در مدل معنادار نیستند، متغیرهای معنادار مدل، متغیرهای نرخ تورم و نسبت جوانی جمعیت، سطح زیرکشت، تولید ناخالص داخلی و ارزش افزوده بخش کشاورزی در سطح پنج درصد با تولید رابطه‌ای مستقیم دارند.

پیشنهادها
1– مسئولین با آگاهی از نرخ تورم، برای جذب سرمایه‌گذاران در بخش کشاورزی از سیاست‌های تشویقی استفاده کنند. 2- در خدمات حمایتی دولت، باید به ویژگی‌های زمین‌های کشاورزان مانند سطح زیرکشت، ادوات و تجهیزات مزارع توجه شود. 3-با توجه به این که نسبت جوانان اثر مثبت و معناداری بر رشد تولیدات کشاورزی دارد، به مدیران و برنامه ریزان بخش کشاورزی پیشنهاد می‌شود برای حضور بیش‌تر جوانان در بخش کشاورزی باید حمایت، تمهیدات و تشویقاتی صورت پذیرد تا با وجود آنان، زمینه برای تولید بیش‌تر فراهم آید. 4- بر اساس نتایج به دست آمده از این مطالعه در زمینه معناداری سطح زیرکشت و اثر مستقیم و چشم‌گیر این عامل بر تولید کشاورزی، به مردم و مسئولان توصیه می‌شود در حفظ و بهره برداری معقولانه اراضی مستعد برای کشاورزی بکوشند، زیرا احیاء و غنی‌سازی زمین‌هایی که بارها به زیرکشت رفته و از مواد معدنی و املاح و ... تخلیه شده است، بسیار هزینه‌بر است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Spatial Analysis of Economic Factors Affecting Agricultural Production

نویسندگان [English]

  • Maliheh Mollashahi 1
  • Mahmoud Ahmadpour 2
  • Saman Ziaee 3
  • Ebrahim Moradi 4

1 Agricultural economic group, Agricultural College, Zabol University ,Zabol ,Sistan and Baloochestan,Iran.

2 Assistant Professor, Department of Agricultural Economics, university of Zabol

3 - Associate Professor of Agricultural Economic group, Zabol university

4 Faculty of Agricultural Economics, University of Sistan and Baluchestan

چکیده [English]

Spatial Analysis of Economic Factors Affecting Agricultural Production




Extended Abstract


1.Introduction
Agriculture is one of the most important economic sub-sectors of the country, accounting for about 9 percent of GDP, 21 percent of non-oil export value, about 18 percent of employment, and nearly 93 percent of community food and raw material production in many other industries. has it. Also, agricultural and horticultural products account for the bulk of foreign trade in the agricultural sector and a large share of the household basket. Thus, issues related to maintaining the production capacity and economic power of this sub-sector can affect the economy of the country .In this study, crop and horticultural crops were considered as agricultural crops. According to the statistics of the Ministry of Agriculture Jihad and statistical yearbooks of National Statistics Portal, from 2011 to 2016, the area under cultivation of crops and horticulture, 367252 hectares and production amount of these crops. , 24119617 tons and the value added of the agricultural sector has increased by 1693951 billion riyals in these years.

2.Materials and Method
In this study, spatial data model was used to study the economic factors affecting agricultural production (crop and horticulture) in the Iranian provinces during the period 2011-2017. The required information was obtained from the National Statistics Portal, Statistical Yearbooks and Agricultural Statistics of Iran. The spatial scope of this study covers all provinces of Iran and since this study is a regional study, the main issue of research will be examined in the form of spatial analysis.
Specifying research model
According to the theoretical foundations and spatial econometric model, the model specified in this study is SAC model.
In this model i: provinces, t: time, α: the width of the origin and β: the coefficients of the explanatory variables (slope coefficients).
(P):Production. (CA): Crop cultivation area. (Gini): Gini coefficient. (INF): Inflation Rate. (UR): Urban Rate. (YO): Youth Population Ratio. (GDP): Gross Domestic Product. (VAagri): Value Added Agricultural Sector.
The SAC model is selected to estimate this research.

3.Results and disscussion
According to the results of this study, according to SAC model, the impact of economic factors on crop and horticultural production in the provinces of Iran was estimated. Variables from the stipulated model that were significant at the 5% level include: area of ​​cultivation, inflation rate, youth population ratio, GDP and agricultural value added. In this study, the direct effects and indirect effects of the explanatory variables were estimated. The results of the analysis of the general spatial model showed that cultivation area, inflation rate, youth population ratio, GDP and agricultural value added were factors influencing crop production and horticulture in the studied provinces.
It was observed that income distribution and urbanization rate were not significant in the model, the significant variables of the model, variables of inflation rate and youth population ratio, area of ​​cultivation, GDP and agricultural value added at the 5% level were directly related to production.
4.Suggestion
1- Awareness-raising authorities should use incentive policies to attract investors in the agricultural sector. 2. In government support services, consideration should be given to the characteristics of the farmer's land, such as the area of ​​cultivation, equipment, and farm equipment. 3. Given that the proportion of young people has a positive and significant effect on the growth of agricultural production, it is suggested to managers and planners of the agricultural sector that more youth should be supported, provided with incentives and incentives so that, Provide more production. 4. Based on the results of this study on the significant area of ​​cultivation and the direct and significant effect of this factor on agricultural production, it is recommended that people and authorities strive to maintain and exploit land prone to agriculture reasonably because of land reclamation and enrichment. It is very costly to go under cultivation and to discharge minerals and minerals and so on.

کلیدواژه‌ها [English]

  • spatial econometrics
  • production
  • crops and horticulture
  • crop area