نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ااستادیار اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی،

2 استاد اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی

3 کارشناس ارشد اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

مالیات‌ اصلی‌ترین و پایدارترین منبع تأمین مالی دولت‌ است؛ اما دولت در اکثر کشورهای در حال توسعه به منظور تأمین درآمدهای مالیاتی مورد نیاز خود با موانع نهادی و ساختاری از قبیل کیفیت پایین حکمرانی و بالا بودن سطح فساد مواجه هستند. بر این اساس، تقویت پاسخگویی و اثربخشی دولت می‌تواند تمایل به پرداخت مالیات افراد را افزایش دهد. اعتماد ایجاد شده در افراد در نتیجه ارتقای کیفیت حکمرانی باعث وصول به موقع درآمدهای مالیاتی می‌شود و این امر به تقویت ساختار اقتصادی منجر می‌شود. بنابراین، بهبود در کیفیت نهادی می‌تواند منجر به جلب اعتماد عمومی، کاهش فرار مالیاتی، افزایش درآمدهای مالیاتی دولت و در نهایت بهبود عملکرد نظام مالیاتی شود. یکی از شاخص‌های مهم عملکرد نظام مالیاتی در کشورهای مختلف نسبت درآمدهای مالیاتی به تولید ناخالص داخلی در هر کشور است. بر این اساس بالاتر بودن مقدار این شاخص در یک کشور بیانگر عملکرد بهتر نظام مالیاتی آن کشور است. بر این اساس، در این تحقیق، ابتدا با استفاده از روش علل چندگانه - آثار چندگانه (MIMIC) روند فرار مالیاتی برآورد می‌شود. در روش علل چندگانه - آثار چندگانه، متغیر فرار مالیاتی از یک طرف با علل بوجود آورنده آن و از طرف دیگر، با آثاری که بر اقتصاد دارد، در ارتباط است. سپس، با استفاده از معیارهای برازش، الگوهای برآورد شده با هم مقایسه شده و در نهایت الگوی مناسب انتخاب می‌شود و بر اساس آن روند شاخص فرار مالیاتی محاسبه می‌شود. ‌در نهایت، به بررسی تأثیر همزمان کیفیت نهادی و فرار مالیاتی بر عملکرد نظام مالیاتی کشورهای منتخب منا در دوره زمانی (2017-2002) با استفاده از روش داده‌های تابلویی پرداخته می‌شود. نتایج حاصل شده بیانگر این است که بهبود کیفیت حکمرانی منجر به کاهش فرار مالیاتی شده است. نتایج حاصل شده بیانگر این است که کارایی و پاسخگویی دولت، تبدیل ساختاری در اقتصاد، سهم واردات کالاها و خدمات در تولید ناخالص داخلی اثر مثبت و سهم ارزش افزوده بخش کشاورزی در تولید ناخالص داخلی داخلی اثر منفی بر نسبت درآمدهای مالیاتی به تولید ناخالص داخلی داشته‌اند. به علاوه، اثر فرار مالیاتی و اثر ضربی فرار مالیاتی و نرخ رشد تولید ناخالص داخلی بر نسبت درآمدهای مالیاتی به تولید ناخالص داخلی معنادار نبوده است. در یک رویکرد، فرار مالیاتی از طریق کاهش هزینه نهایی سرمایه باعث تشویق انباشت سرمایه و سرمایه‌گذاری بیشتر در بخش خصوصی و در نهایت رشد اقتصادی ‌می‌شود. در رویکرد دیگر، فرار مالیاتی از طریق کاهش مخارج زیرساختی دولت منجر به رشد اقتصادی کمتر می‌شود. بنابراین، افزایش کارایی و پاسخگویی دولت زمینه مشارکت بیشتر عموم مردم در تأمین مالی هزینه‌های دولت فراهم می‌کند و باعث می‌شود تا ضمن کاهش فرار مالیاتی درآمدهای مالیاتی دولت افزایش یابد. همچنین، افزایش محدودیت‌های تجاری باعث گسترش اقتصاد زیرزمینی و افزایش واردات به صورت غیرقانونی و قاچاق و کاهش درآمدهای مالیاتی دولت می‌شود.
تبدیل ساختاری نیز به نوعی نماینده‌ای از تغییر در ترکیب بخش‌های اقتصاد است و توانایی اخذ مالیات، ترکیب و نوع مالیاتی که می‌توان در اقتصاد وضع کرد را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Investigating the Simultaneous Impact of Institutional Quality and Tax Evasion on the Performance of the Tax System in Selected Mena Countries

نویسندگان [English]

  • hojjat izadkhasti 1
  • Ydollah dadgar 2
  • Pouria beygi 3

1 Assistant Professorof Economics, Faculty of Economics and Political Sciences, Shahid Beheshti University

2 Professorof Economics, Faculty of Economics and Political Sciences, Shahid Beheshti University

3 M.A in Economics, Faculty of Economics and Political Sciences, Shahid Beheshti University

چکیده [English]

Taxation is the main and most stable source of government funding, but the governments in most developing countries face institutional and structural barriers, such as poor quality of governance and high levels of corruption, in order to provide the tax revenues they need. Accordingly, strengthening government accountability and effectiveness can increase the willingness to pay taxes. The trust created in individuals as a result of improving the quality of governance leads to the timely receipt of tax revenues and this leads to the strengthening of the economic structure. Thus, improvements in institutional quality can lead to public confidence, reduced tax evasion, increased government tax revenues, and ultimately improved tax system performance. One of the important indicators of the performance of the tax system in different countries is the ratio of tax revenues to GDP in each country. Accordingly, a higher value of this index in a country indicates better performance of the tax system of that country. Accordingly, in this study, the tax evasion trend is first estimated using the Multiple Indicatorrs ـMultiple Causes (MIMIC) method. In the Multiple Indicatorrs ـMultiple Causes method, the tax evasion variable is related, on the one hand, to its causes and, on the other hand, to its effects on the economy. Then, using the fitting criteria, the estimated patterns are compared and finally the appropriate pattern is selected and based on that, the trend of tax evasion index is calculated. Finally, the simultaneous effect of institutional quality and tax evasion on the performance of the tax system of selected MENA countries in the period (2002-2017) is studied using the panel data method. The results show that government efficiency and accountability, structural transformation in the economy, the share of imports of goods and services in GDP have a positive effect and the share of value added in agriculture in GDP have a negative effect on the ratio of tax revenues to GDP. In addition, the effect of tax evasion and the multiplier effect of tax evasion and GDP growth rate on the ratio of tax revenues to GDP were not significant. In one approach, tax evasion encourages capital accumulation and investment in the private sector, and ultimately economic growth, by reducing the final cost of capital. In another approach, tax evasion leads to lower economic growth by reducing government infrastructure spending. Therefore, increasing the efficiency and accountability of the government provides the ground for greater public participation in financing government expenditures and increases government tax revenues while reducing tax evasion. Also, increasing trade restrictions will expand the underground economy, increase illegal imports and smuggling, and reduce government tax revenue. Structural transformation is also a kind of representation of change in the composition of sectors of the economy and affects the ability to collect taxes, the composition and type of taxes that can be imposed on the economy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • institutional quality
  • Good Governance
  • Tax Evasion
  • Tax System Performance
  • Panel data