نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علوم اقتصادی- دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری- دانشگاه یزد- یزد - ایران

چکیده

اقتصاد سایه جزء جداییناپذیر ساختار اقتصادی هر کشور بوده که همواره در کشورهای با سطح توسعه کمتر نسبت به کشورهای توسعهیافته شایع‌تر است. یک اندازه نسبتاً بزرگ از اقتصاد سایه آثار منفی زیادی را برای کل اقتصاد به همراه خواهد داشت زیرا منابع و نیروی‌کار را از اقتصاد رسمی جذب کرده، منابع عمومی را محدود میکند، اثربخشی سیاست‌ها را محدود کرده و باعث تحریف در آمار رسمی می‌شود، همچنین رقابت ناعادلانه را علیه شرکت‌های رسمی که قوانین را دنبال می‌کنند افزایش خواهد داد.
بنابراین جهت پیشگیری، شناسایی و مقابله با این پدیده دولت باید هزینه‌هایی متقبل شود. با توجه به اینکه افزایش مخارج نظامی نیز با امنیتی که در داخل هر کشور ایجاد میکند سبب تزریق سرمایه داخلی و خارجی به بخش‌های رسمی اقتصاد در کشور شده و اشتغال و تولیدناخالص داخلی را افزایش داده که درنتیجه این امنیت ناشی از افزایش هزینه در بخش نظامی، افزایش نظم اجتماعی، رونق اقتصادی، آرامش جامعه، افزایش خلاقیت و نوآوری، پیشرفت و توسعه جامعه، دسترسی به امکانات و تجهیزات مدرن و پیشرفته و درنهایت کاهش جرائم اقتصادی و فعالیت‌های زیرزمینی و سایه‌ای در کشور به ارمغان می آورد.
با توجه به ضرورت این موضوع هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی تأثیر هزینه‌های نظامی بر اقتصاد سایه در ایران طی بازه‌ی زمانی 1360 تا 1394 است. برای نیل به این هدف یک مدل مفهومی پیشنهاد شده و با استفاده از رویکرد مدلسازی معادلات ساختاری بر پایه حداقل مربعات جزئی و نرم‌افزار SMART PLS مورد آزمون قرار گرفته است. نتایج آزمون بیانگر این است که میانگین حجم اقتصاد سایه به تولید ناخالص داخلی طی دوره مورد بررسی 19/31 درصد بوده و متغیر هزینه‌های نظامی تأثیری منفی و معنی‌دار بر اقتصاد سایه در بازه‌ی زمانی مورد مطالعه دارد، یعنی به ازای هر واحد افزایش در هزینه‌های نظامی 0/134 درصد اقتصاد سایه کاهش می‌یابد.همچنین متغیرهای دیگر از جمله نرخ ارز رسمی، درآمد حاصل از منابع طبیعی، شاخص باز بودن اقتصاد، نرخ ارز در بازار سیاه، حجم دولت و نرخ مؤثر مالیاتی عوامل اثرگذار بر اقتصاد سایه و متغیرهای تقاضای پول، مصرف انرژی و اشتغال شاخص‌های اثرپذیر از اقتصاد سایه درپژوهش حاضر راتشکیل می دهند که از بین علت‌های پیدایش اقتصاد سایه به ترتیب درآمد حاصل از منابع طبیعی، نرخ ارز در بازار رسمی، نرخ ارز در بازار سیاه، نرخ مؤثر مالیاتی، شاخص باز بودن اقتصاد، اندازه دولت، و هزینه‌های نظامی بیشترین اثر را در پیدایش اقتصاد سایه در ایران در دوره موردبررسی داشته‌اند. از سویی دیگر اقتصاد سایه به ترتیب بیشترین تأثیر را بر اشتغال، مصرف انرژی و تقاضای پول دارد. علاوه براین نتایج بیانگر این موضوع بوده که به‌ غیراز دو متغیر نرخ ارز در بازار سیاه و اشتغال که رابطه آن‌ها با اقتصاد سایه مطابق پیش‌بینی نبوده، بقیه متغیرها دارای رابطه معنی‎داری هستند و علائم ضرایب آن‌ها با پیش‌بینی‌های نظری سازگاربوده و فرضیه‌های پژوهش تایید می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Effect of Military Expenses on Shadow Economy in Iran

نویسندگان [English]

  • mansour sazvar
  • Zahra Nasrollahi

Economics, Faculty of Economics, Management and Accounting, Yazd University-Yazd-Iran

چکیده [English]

The shadow economy is an integral part of the economic structure of any country, which is always more common in countries with a lower level of development than in developed countries. A relatively large size of the shadow economy will have many negative effects on the economy as a whole because it absorbs resources and labor from the formal economy, limits public resources, limits the effectiveness of policies, and distorts official statistics, as well as competition. It will increase unfairness against official companies that follow the rules.
Therefore, in order to prevent, identify and deal with this phenomenon, the government must bear the costs. Considering that the increase in military expenditures with the security it creates inside each country has caused the injection of domestic and foreign capital into the official sectors of the economy in the country and has increased employment and GDP, as a result of this security due to increased spending in the military sector. Increasing social order, economic prosperity, peace of society, increasing creativity and innovation, progress and development of society, access to modern and advanced facilities and equipment, and finally reducing economic crime and underground activities and brings shadow in the country.
Due to the necessity of this issue, the main purpose of this study is to investigate the effect of military spending on the shadow economy in Iran during the period 1981 to 2015. To achieve this goal, a conceptual model has been proposed and tested using the structural equation modeling approach based on partial least squares and SMART PLS software. The test results indicate that the average volume of the shadow economy to GDP during the period under review is 19/31 percent and the variable of military spending has a negative and significant effect on the shadow economy in the period under study, ie per unit increase in military spending 0/134 of the shadow economy decreases. Also other variables such as official exchange rate, income from natural resources, economy openness index, black market exchange rate, government volume and effective tax rate of factors affecting the shadow economy and money demand variables, energy consumption and employment are effective indicators of the economy. In the present study, shadows are the most influential among the causes of shadow economy, respectively, income from natural resources, exchange rate in the formal market, exchange rate in the black market, effective tax rate, openness index, government size, and military spending. In the emergence of the shadow economy in Iran in the period under study. On the other hand, the shadow economy has the greatest impact on employment, energy consumption and money demand, respectively. In addition, the results indicate that except for the two variables of exchange rate in the black market and employment that their relationship with the shadow economy is not predictable, all other variables have a significant relationship and the signs of their coefficients are consistent with theoretical forecasts and research hypotheses are confirmed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shadow Economy
  • Military Expending
  • Structural equation modeling
  • partial Least Squares