نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه پیام نور

10.22055/jqe.2021.32452.2211

چکیده

در اغلب کشورها، مالیات مهم‌ترین منابع درآمدی دولت است. اما در ایران از دیرباز مالیات سهم کمی از درآمدهای دولت را تامین نموده است. شاید مهم‌ترین دلیل آن وجود منابع درآمد نفتی می‌باشد که مالیات را در حاشیه قرار داده است. به همین دلیل بر اصلاح ساختار مالیاتی تاکید شده است. در این راستا، قانون مالیات بر ارزش افزوده جهت اصلاح ساختار مالیاتی در نیمه دوم سال 1387 در ایران به اجرا گذاشته شد مالیات بر ارزش افزوده نوعی مالیات بر فروش است که در مراحل مختلف تولید و توزیع کالا و خدمات اخذ می‌شود. در خصوص تعیین نرخ مالیات بر ارزش افزوده بحث و مجادلات زیادی بین صاحبنظران و کارشناسان وجود داشت. متوسط نرخ مالیات بر ارزش افزوده در کشورهای مختلف بین 5 تا 18 درصد است. این نرخ در ایران در زمان اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده 3 درصد تعیین شد و مقرر شد هر ساله به مقدار یک درصد افزایش یابد به طوری که در سال 1397 به 9 درصد رسید. با افزایش نرخ مالیات، درآمد دولت از محل جمع‌آوری مالیات افزایش می‌یابد. هرچند این افزایش درآمد دارای محدودیتی است و چنانچه نرخ‌های مالیاتی از نقطه خاصی تجاوز کنند درآمدهای مالیاتی تنزل خواهد نمود، چراکه با وجود نرخ‌های مالیاتی بالا مردم انگیزه کار کردن را از دست خواهند داد. بنابراین شناخت میزانی از نرخ مالیات که درآمدهای مالیاتی را ماگزیمم می‌کند بسیار ضروری به نظر می رسد. لازم است تا نرخ بهینه این نوع مالیات مشخص شود به گونه ای که هم درآمد مالیاتی دولت حداکثر شده و هم این که مانع رشد اقتصادی نشود. از این رو تحقیق حاضر به این هدف انجام شده است.
در این پژوهش با استفاده از روش پنل دیتا نرخ بهینه مالیات بر ارزش افزوده در اقتصاد ایران برآورد گردید. با استفاده از آزمون لیمر، استفاده از داده های پنل در تخمین مدل انتخاب گردید و با استفاده از آزمون هاسمن، تخمین با اثرات تصادفی تایید شد. این تحقیق، در دوره زمانی 97-1387 با استفاده از داده‌های 24 استان که اطلاعات آنها در دسترس بوده، انجام شده است.. سال 1387 آغاز اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده و سال 1397 آخرین سالی است که اطلاعات و آمار آن موجود می‌باشد. تجزیه و تحلیل داده‌ها و تخمین مدل با استفاده از نرم افزار EViews 9 انجام شده است.
داده های تحقیق مربوط به نرخ مالیات بر ارزش افزوده و درآمد مالیاتی دولت از این محل است. داده های تحقیق به تفکیک استان های کشور در دوره زمانی 97-1387 از سالنامه‌های استانی جمع آوری شده اند.
نتیجه تحقیق نشان داد که مالیات بر ارزش افزوده در ایران دارای اثرات لافری است به طوری که نرخ مالیات بر ارزش افزوده دارای یک مقدار بهینه است که در آن نرخ، درآمد مالیاتی دولت ماگزیمم خواهد شد. نرخ بهینه مالیات بر ارزش افزوده محاسبه شده در این تحقیق 33/10 درصد می‌باشد. با توجه به این که نرخ مالیات بر ارزش افزوده در سال 1398 برابر 9 درصد تعیین شده است از این رو پیشنهاد می-گردد در سال های آتی این نرخ به 33/10 درصد افزایش یابد با این کار درآمد مالیاتی دولت افزایش خواهد یافت. افزایش نرخ مالیات بیش از این مقدار باعث کاهش درآمد مالیاتی دولت می‌شود. لذا پیشنهاد می‌گردد نرخ مالیات بر ارزش افزوده از 33/10 درصد تجاوز ننماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Estimating the optimal value added tax rate using the Laffer curve approach

چکیده [English]

In most countries, taxes are the most important source of government revenue. But in Iran, taxation has long provided a small share of government revenue. Perhaps the most important reason is the existence of oil revenue sources that have put the tax on the sidelines. For this reason, the emphasis has been on reforming the tax structure. In this regard, the Law on Value Added Tax was implemented in Iran in the second half of 2008 to reform the tax structure. VAT is a type of sales tax that is levied at various stages of production and distribution of goods and services. There was a lot of controversy between experts and experts about setting the VAT rate. The average VAT rate in different countries is between 5% and 18%. The rate in Iran was set at 3% at the time of the implementation of the VAT law and was set to increase by 1% each year to 9% in 2018. As tax rates rise, government revenue from tax collection increases. However, this increase in income is limited, and if tax rates exceed a certain point, tax revenues will decline, as people will lose motivation to work despite high tax rates. Therefore, it is very important to know the tax rate that maximizes tax revenue. It is necessary to determine the optimal rate of this type of tax so that both the tax revenue of the government is maximized and it does not impede economic growth. Therefore, the present study was conducted for this purpose.
In this study, Laffer curve was used to determine the optimal rate of value added tax in Iranian economy. This study was conducted using panel data method. Using the Lemar test, panel data was used to estimate the model and the Hassman test was confirmed by random effects. The study was conducted over a period of time from 2008 to 2018 using data from 24 provinces whose information was available. Is. Data analysis and model estimation were performed using EViews 9 software. The survey data relates to the VAT rate and government tax revenue from this location. Survey data were collected from provincial calendars by country during the period 2008-2018.
The result of the study showed that the value added tax in Iran has a laudatory effect so that the value added tax rate has an optimal value at which the rate will be maximized by government tax revenue. The optimal rate of value added tax calculated in this study is 10.33%. Given that the value-added tax rate in 1999 is set at 9%, it is proposed to increase this rate to 10.33% in the coming years, thereby increasing government tax revenue. Raising the tax rate above this level reduces government tax revenue. Therefore, it is recommended that the VAT rate does not exceed 10.33%

کلیدواژه‌ها [English]

  • Value added tax
  • Tax Rate
  • Tax Revenue
  • Laffer Curve