نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه اقتصاد گردشگری، جهاددانشگاهی خراسان رضوی، ایران

2 دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه مازندران، بابلسر، مازندران، ایران

3 استاد پایه 35 _(اقتصاد منابع طبیعی)- همدان ـدانشگاه بوعلی سینا ـدانشکده اقتصاد ـگروه اقتصاد - تلفن: 2188696494- 09123170643

چکیده

همسویی توسعه صنعتی و تفاوت‌ها در توسعه منطقه‌ای، بر اهمیت بررسی ابعاد فضایی توسعه منطقه‌ای و محرک‌های اصلی آن که عاملی است در جهت گسترش نابرابری‌ها در سطح مناطق هر کشور، افزوده است. این تحقیق با هدف سنجش عوامل مؤثر بر توسعه منطقه‌ای و با استفاده از الگوی اقتصادسنجی فضایی، نگاهی تحلیلی به مساله توسعه منطقه‌ای در سطح استان‌های ایران دارد. برای این منظور، از ماتریس مجاورت رخ مانند دوطرفه و مدل خطای فضایی برای 30 استان کشور در مقطع زمانی 1392 استفاده شده است. نتایج تحقیق بیانگر تاثیر چشمگیر عوامل سیاستی، بویژه سیاست مالی، بر افزایش سطح توسعه منطقه‌ای یا کاهش نابرابری بین استان‌ها است. متغیرهای سرانه اعتبارات دولتی، شاخص جاذبه و سرانه سرمایه‌گذاری صنعتی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر افزایش سطح توسعه منطقه‌ای است و سرانه مالیات دریافتی نیز عاملی بازدارنده در جهت افزایش سطح توسعه بدست آمده است. سرمایه‌گذاری صنعتی به عنوان یکی از متغیرهای مهم در جهت توسعه صنعتی و انتقال ساختاری اقتصاد منطقه‌ای، تاثیر مثبت و معنی‌دار بر سطح توسعه منطقه‌ای دارد و به دلیل تاثیری که بر افزایش سطح درآمد، پیوندهای پسین و پیشین و تکمیل زنجیره ارزش می‌تواند داشته باشد، عاملی مؤثر بر همگرایی توسعه منطقه‌ای است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Investigating of the drivers of regional development in Iran: spatial econometric approach

نویسندگان [English]

  • Javad Barati 1
  • Zahra karimimoughari 2
  • Nader Mehregan 3

1 Department of Tourism Economics, ACECR, Research Khorasan, Iran

2 Associate Professor of Economics, department of economy, University of Mazandaran

3 Professor of Economics, University of Bu Ali Sina, Hamedan

چکیده [English]

Alignment of industrial development and differences in the regional development has increased the importance of investigation of spatial aspects and of the main drivers in regional development that it is a factor in the spread of inequalities in the regions of each country. This study aimed to assess factors affecting regional development using spatial econometric model and it analyze the regional development problem in the provinces of Iran. For this purpose, the two-sided neighborhood matrix and spatial error model are used for 30 provinces during 1392. The results indicated a significant influence of political factors on increase or decrease the level of regional development disparities between provinces, particularly fiscal policy. Industrial investment as one of the important variables in the development and structural transition has a significant positive influence on regional development and because of the impact that rising income levels, backward and forward linkages and value chain can be a factor convergence is affecting regional development.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Regional development
  • spatial econometrics
  • spatial error
  • industrial investment

1. اژدری، علی‌اصغر. (1391). «ارزیابی و تحلیل عملکرد آیین‌نامه اجرایی گسترش بنگاه‌های اقتصادی زودبازده و کارآفرین». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. دفتر مطالعات انرژی صنعت و معدن. شماره­ی مسلسل 12678.## 2. براتی، جواد. (1395). ارتباط میان نابرابری منطقه‌ای و سرمایه‌گذاری صنعتی در ایران. رساله­ی دکتری علوم اقتصادی. دانشگاه مازندران. ##3. سامتی، مرتضی، مهدی فتح‌آبادی و همایون رنجبر. (1393). «اثرات صرفه‌های تجمع صنعتی و شهرنشینی بر رشد اقتصادی: شواهی از بازارهای ایران». فصلنامه مدلسازی اقتصادی. 8(27): صص 17-36. ##4. شریف‌زادگان، محمدحسین. (1394). «در جست‌وجوی توسعه­ی منطقه‌ای درون‌زا». ضمیمه اقتصادی روزنامه شرق. صص 22-25. ##5. کریمی موغاری، زهرا و جواد براتی. (1396). «تعیین سطح نابرابری منطقه‌ای استان‌های ایران: تحلیل شاخص ترکیبی چند بعدی». پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی. 7 (26):  صص 49 -70. ##6. کلانتری، خلیل. (1380). برنامه‌ریزی و توسعه منطقه‌ای (تئوری‌ها و تکنیک‌ها). چاپ اول. تهران: انتشارات خوشبین. ##7. هادی‌زنوز، بهروز. (1394). «رهیافت‌هایی نظری برای توسعه­ی ناموزون منطقه‌ای در ایران: جغرافیا و طبیعت یا تدبیر و سیاست». ضمیمه اقتصادی روزنامه­ی شرق. 17-21. ##

 

1. Anselin, LUC. (2003). Spatial Externalities. International Regional Science Review 26 (2), 147–152. ##2. Aritenang, A.F. (2012). The Impact of State Restructuring on Indonesia's Regional Economic Convergence. Doctoral thesis, UCL (University College London). ##3. Baldwin, R. & P. Martin. (2004). Agglomeration and regional growth. Handbook of Regional and Urban Economics, Elsevier edition 1, vol. 4, chapter 60, 2671-2711. ##4. Barrios, S. & E. Strobl. (2009). The Dynamics of Regional Inequalities. Regional Science and Urban Economics 39(5): 575–591. ##5. Belitski, M. (2011). Driving urban economic growth - evidence from transition economies. Publisher: Moscow, Economics Education and Research Consortium. ##6. Capello, R. (2009). Spatial Spillovers and Regional Growth: A Cognitive Approach. European planning studies, 17(5): 643-60. ##7. Chen, F. & S. Xiangwei. (2013). Analysis on the Changes of Convergence of Regional Economic Growth in China: 1984-2010. Journal of Cambridge Studies, 8(1): 116-138. ##8. Cheshire, P. C. & S. Magrini. (2009). Urban Growth Drivers and Spatial Inequalities: Europe - a Case with Geographically Sticky People. London: London School of Economics, LEQS Paper Series 11. ##9. Dixit, A. K. & J.E. Stiglitz. (1977). Monopolistic Competition and Optimum Product Diversity. American Economic Review, 67(3): 297-308. ##10. Dockal, V. (2005). Theoretical Framework of Regional Integration Selected Issues. Working Paper no. 9, Conference First Global International Studies Conference, Istanbul, August: 24-27. ##11. Donaghy K. & S. Dall'Erba. (2003). Structural and Spatial Aspects of Regional Inequality in Spain: Growth Rates, Spatial Gradients, and Regional Policies. Conference paper presented at the UN university world institute for development economics research (WIDER). Project Meeting on Spatial Inequality in Development, Helsinki, Nay 2003. ##12. Elhorst J.P. (2014). Spatial Econometrics: From Cross-sectional Data to Spatial Panels. Springer, Heidelberg, New York. ##13. Fedderke, J. & A. Wollnik. (2007). The Spatial Distribution of Manufacturing in South Africa 1970-1996, its Determinants and Policy Implications. Economic Research Southern Africa, Cape Town. 53. ##14. Florax RJGM. H. Folmer. & SJ. Rey. (2003). Specification searches in spatial econometrics: The relevance of Hendry’s methodology. Regional Science and Urban Economic, 33(5): 557–579. ##15. Fujita, M., P. Krugman & A.J. Venable. (2000). The Spatial Economy: Cities, Regions and International Trade. Cambridge, MA: The MIT Press. ##16. Galarraga, J M. (2011). The Determinants of Industrial Location in Spain, 1856–1929. Explorations in Economic History, 49(2): 255-275. ##17. Gezici, F. & B. Keskin. (2005). Interaction Between Regional Inequalities and Internal Migration in Turkey. ERSA Conference Papers: 1-18. ##18. Hakizimana, JM & H. Geyer. (2014) “Socio-Economic Inequality in South Africa According to Different Disparity Indices”, ERSA Conference Papers. ##19. Helpman, E. & P.R. Krugman. (1985). Market Structure and Foreign Trade. 54 Cambridge, MA: MIT Press. ##20. Jha, S. & D. Nayak. (2014). Territorial Development and Industrial Location theory and Literature Survey. Publisher: YS Books International. Chapter II: PP 8-33. ##21. Kallstrom, J. (2012). An Empirical Study of Regional Convergence, Inequality and Spatial Dependence in The Enlarged European Union. Master Thesis, Department of Economics, Lund University. Sweden. ##22. Kathuria, V. & G. Avanti Susan. (2006). Spatial Location of Industries – Role of R&D Spillovers. Working paper, Max Planck Institute of Economics. ##23. Khomiakova, T. (2008). Spatial Analysis of Regional Divergence in India: Income and Economic Structure Perspectives. The International Journal of Economic Policy Studies, 3(7): 138- 61. ##24. Klarl, T. (2009). Spatial Knowledge Spillovers: A Regional View of Germany. III World Conference of Spatial Econometrics (SEC), Barcelona: 8.-10. ##25. Kriaa M., S. Driss & Z. Karray. (2011). Inequality and Spatial Disparities in Tunisia. Journal of Business Inquiry, 10(1): 161-175. ##26. Krugman, P.R. (1991). Increasing returns and economic geography. Journal of Political Economy, 99(3):483-499. ##27. Krugman, P.R. (1997). Development, Geography, and Economic Theory. Cambridge, MA: The MIT Press. ##28. Lall, S. V. & S. Chakravorty. (2004). Industrial Location and Spatial Inequality: Theory and Evidence from India. Research Paper No. 2004/49, United Nation University. ##29. Linderhof, V., P. Nowicki, E. Leeuwen, S. Reinhard. & S. Martijn. (2011). Manual for the Tests of Spatial Econometric Model. Work Package No. 4, August 2011. ##30. Oh, J.H. (2009). Industrial Development and Regional Inequality: Theory and the Korean Economy. Ph.D. thesis in Cornell University. New York. ##31. Oliveira, C.A. (2013). Spatial Externalities and Regional Inequalities: The Case of Rio Grande Do Sul. In: XI Encontro de Economia da Região Sul. ##32. Oliveira, H. & E. Domingues. (2006). Regional Inequality and Brazilian Constitutional Funds. 46th European Congress of the Regional Science Association: 576. ##33. Otsuka, A. & N. Yamano. (2008). Industrial Agglomeration Effects on Regional Economic Growth: A Case of Japanese Regions. Regional Economics Applications Laboratory (REAL). 08-T-2. ##34. Petrakos, G., D. Kallioras. & V. Anagnostou. (2007). A Generalized Model of Regional Economic Growth in the European Union. Dublin: Economic and Social Research Institute. DYNREG Working Paper 12. ##35. Sang-Arun, N. (2012). Development of Regional Growth Centres and Impact on Regional Growth: A Case Study of Thailand’s Northeastern Region. Urbani izziv, 24(1): 160-171. ##36. Shukla, V. & O. Stark. (1985). On Agglomeration Economies and Optimal Migration. Economic Letters 18: 297-300. ##37. Tsiapa, M. (2013). New aspects on the Industrial Concentration Patterns of The European Union. Discussion Paper Series, 19(2): 35-62. ##