بررسی اثرات تغییر قیمت سوخت بر تولید گازهای گلخانه ای در بخش حمل و نقل جاده ای ایران؛ رویکرد حداقل مربعات پایدار (RLS)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه رازی کرمانشاه

2 دانشجو/ دانشگاه رازی دانشکده علوم اجتماعی

چکیده

مجموعه سیاست‌های اقتصادی طی دهه‌های اخیر به گونه‌ای بوده‌است که چالش‌های زیست‌محیطی به یکی از مهمترین دغدغه‌های سیاست‌گذاران تبدیل شده‌است. اصلاح قیمت حامل‌های انرژی، یکی از سیاست‌های اقتصادی دولت در چند سال اخیر بوده که اثرات اقتصادی و زیست‌محیطی گسترده‌ای تاکنون داشته‌است. در این مطالعه تلاش شده‌است با استفاده از روش حداقل مربعات پایدار (RLS)، اثر تغییر قیمت سوخت (بنزین و نفت‌گاز) بر میزان تولید گازهای گلخانه‌ای در بخش حمل و نقل جاده‌ای طی دوره 1392-1370 آزمون گردد. به منظور تحلیل دقیق اثرات زیست محیطی ناشی از اصلاح قیمت سوخت، بخش حمل و نقل جاده‌ای به چهار زیر بخش سواری، اتوبوس، مینی‌بوس، کامیون و کشنده‌ها تفکیک و میزان انتشار آلاینده‌ها به ازای تعداد ناوگان موجود در هر زیر بخش در نظر گرفته شده‌است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که با افزایش قیمت بنزین در زیر بخش سواری، میزان انتشار آلاینده‌ها به طور معناداری کاهش یافته ولی در سایر زیر بخش‌ها با افزایش قیمت نفت‌گاز، انتشار آلاینده‌ها نیز افزایش یافته است. از سوی دیگر با افزایش سهم سرمایه‌گذاری در بخش حمل و نقل به کل سرمایه‌گذاری، میزان انتشار آلاینده‌ها در هر زیر بخش به طور معناداری افزایش یافته است. افزایش تولید ناخالص داخلی سرانه و میزان شهرنشینی موجب اثرگذاری منفی و معناداری بر انتشار آلاینده‌ها در زیر بخش سواری، و اثر گذاری مثبت و معنادار در سایر زیر بخش‌ها شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Studying the effects of fuel price changes on greenhouse gas emissions in the road transportation sector of Iran; approach of Robust Least Squares

نویسندگان [English]

  • Sohrab Delangizan 1
  • Azad Khanzadi 1
  • maryam heidarian 2
1 Assistant Professor of Economics, Razi University of Kermanshah
چکیده [English]

Economic policies in recent decades so that environmental challenges have become one of the most important concerns of policy makers. Reform of energy carrier price, is one of the government's economic policies in recent years that so far had widely the economic and environmental effects. In this study, we have tried using Robust least squares method (RLS), the effect of changes in the fuel price (Gasoline and Diesel fuel) on greenhouse gas emissions in the road transport sector during 1991-2013 to be tested. In order to accurate assess the environmental impacts resulting from reform of the fuel price, the road transport sector is divided to four sub-sectors; cars, buses, minibuses, trucks and tractors and the amount of emissions for each sub-sector of the existing fleet is considered. The results shows that with the increasing of Gasoline price in cars sub-sector, significantly reduced greenhouse gas emissions. But in other sub-sectors with rising Diesel fuel price significantly rising greenhouse gas emissions. On the other hand, by increasing the share of investment in transport sector to total investment, emissions in each sub-sector significantly have increased. Increasing of GDP per capita and urbanization leads to negative and significant effects on emissions in cars sub-sector. While this relationship is positive and significant in buses, minibus and trucks sub-sector.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fuel price
  • Greenhouse Gases
  • Road Transport
  • Robust least squares method

ابریشمی، حمید. مهدی نوری و امیر دودابی­نژاد. (1389). رابطه­ی قیمت و بهره­وری انرژی در ایران: بررسی تجربی هم­انباشتگی نامتقارن، فصلنامه پژوهش­ها و سیاستهای اقتصادی، 18 (55): 22-5.## اسدی­کیا، هیوا، حسین رضا اویار، ایرج صالح، حامد رفیعی و سمانه زارع. (1388). رابطه رشد و آلودگی در ایران با نگاهی به برنامه­های توسعه، محیط شناسی،35(51): 100-93. ## آسیایی، محمد، ناصر خیابانی و بقیت الله موسوی. (1391). بررسی اثرات زیست محیطی حذف یارانه حامل­های انرژی در بخش صنعت. فصلنامه اقتصاد محیط زیست و انرژی، 1(4):24-1. ## اطلاعات سری زمانی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 1370-1392. ## آماده، حمید، علیرضا غفاری و زکریا فرج­زاده. (1393). تحلیل اثرات محیط زیستی و رفاهی اصلاح یارانه حامل­های انرژی (کاربرد الگوی تعادل عمومی محاسبه­پذیر). پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 4(13): 62-33. ## ترازنامه انرژی سال­های مختلف، وزارت نیرو، 1370-1392. ## حسینی، صفدر و محمد قربانی. (1384). اقتصاد فرسایش خاک، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد. ## سالنامه آماری حمل و نقل جاده­ای سال­های مختلف، سازمان راهداری و حمل و نقل
جاده­ای، 1370-1392. ## سوری، علی. (1393). اقتصادسنجی – جلد دوم، پیشرفته، انتشارات فرهنگ شناسی. ## شرزه­ای، غلامعلی و مجید حقانی. (1388). بررسی رابطه علی میان انتشار کربن و درآمد ملی، با تأکید بر نقش مصرف انرژی تحقیقات اقتصادی، 4 (87): 90-75. ## شهاب، محمدرضا و سیده مروه ناصر صدرآبادی. (1393). بررسی اثر سیاست­های اقتصادی دولت بر کیفیت محیط زیست در کشورهای منتخب. علوم و تکنولوژی محیط زیست،2:140-150. ## عباسی­نژاد، حسین و احمد تشکینی. (1392). کتاب اقتصادسنجی کاربردی، پیشرفته، انتشارات نور علم. ## قربانی، محمد و علی فیروز زارع. (1387). مقدمه­ای بر ارزش­گذاری محیط زیست، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد. ## کتاب اطلاعات حمل و نقل سالهای مختلف، شرکت بهینه­سازی مصرف سوخت، گزارشات اکونومیست، 2013. ## گزارشات کنفرانس سازمان ملل متحد درباره انسان و محیط زیست ، استکهلم، 1972: 18-1. ## مقیمی، مریم، ناصر شاهنوشی، شهناز دانش، بیت­الله اکبری مقدم و محمود دانشور. (1390). بررسی آثار رفاهی و زیست محیطی مالیات سبز و کاهش یارانه سوخت در ایران با استفاده از مدل تعادل عمومی قابل محاسبه، اقتصاد کشاورزی و توسعه، 19(75): 108-79. ## منظور، داوود و حسین رضایی. (1392). بررسی اثرات اصلاح قیمت سوخت مصرفی نیروگاه­ها بر میزان انتشار گازهای آلاینده و گلخانه­ای: رویکرد پویایی سیستم، فصلنامه اقتصاد انرژی ایران، 3(9):215-199. ## منظور، داوود. و حسین رضایی. (1389). پیش­بینی تاثیر تغییر قیمت حامل­های انرژی بر روند تقاضای انرژی الکتریکی با رویکرد پویایی سیستمی. هشتمین همایش بین­المللی انرژی، تهران. ## نسیمی، همایون. (1382). اصلاح یارانه­های انرژی، انتشارات پیک ادبیات، چاپ اول، سازمان بهینه­سازی و مصرف سوخت کشور. ## نصراللهی، زهرا و مرضیه غفاری گولک. (1389). آلودگی هوا و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی انتشار SPM و SO2 در صنایع تولیدی ایران)، فصلنامه پژوهش­های اقتصادی، 10(3): 95-75. ## صفی اسفستانی، شهرام. (1385). بررسی کمی پیوند بین فعالیت­های اقتصادی، محیط زیست و انرژی با تأکید بر انتشار دی­اکسیدکربن (co2)، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی.

 

Abolhosseini, S., A. Heshmati & J. Altmann. (2014). The Effect of Renewable Energy Development on Carbon Emission Reduction: an Empirical Analysis for the EU-15 Countries, Discussion Paper. ## Bastanifar, I. & M. Sameti. (2004). An Inquiry of Green Tax Effect on Decreasing of Air pollution of Isfahan Products in Isfahan province. GIAN and International Symposium and Workshop Isfahan University, 14-18: 271-282. ##Bastola, U. & P. Sapkota. (2015). Relationships among energy consumption, pollution emission, and economic growth in Nepal. Energy 80: 254-262. ##Huber, Peter J. (1973). Robust Regression: Asymptotics, Conjectures and Monte Carlo, The Annals of Statistics, 1(5): 799-821. ##Huber, Peter J. (1981). Robust Statistics. New York: John Wiley & Sons. ##Meyer, M. and Persson, O. (1998). Nanotechnology – Interdisciplinarity, Patterns of Collaboration and Differences in Application. Scientometrics 42:195-205. ##Rousseauw, P. J. & V. J. Yohai. (1984). Robust Regression by Means of S-Estimators, in Robust and Nonlinear Time Series, J. Franke, W. Hardle, and D. Martin, eds., Lecture Notes in Statistics. 26, Berlin: Springer-Verlag. ## Shim, J.H. (2006). The Reform of Energy Subsidies for the Enhancement of Marine Sustainability, Case Study of South Korea, University of Delaware. ##Sohaili, K. (2010). Analysis of Electricity Subsidies Removing in Iran on Air Pollution by Using of VECM, Procedia Environmental Sciences 2: 252–255. ##Solaymani, S., R. Kardooni, F. Kari & S. Yusoff. (2014). Economic and environmental impacts of energy subsidy reform and oil price shock on the Malaysian transport sector. Travel Behavior and Society: 1-13. ##Stern, D. (2003). The Environmental Kuznets Cave, Department Economics, Rensselaer Pol technical Institute, Troy. ##Topfer, Klaus. (2003). Energy Subsidies: Lessons Learned in Assessing their Impact and Designing Policy Reforms, United Nations Publication, :92-807. ##Yohai, Victor J. (1987). High Breakdown-Point and High Efficiency Robust Estimates for Regression, The Annals of Statistics, 15(2): 642-656.