بررسی روند توهّم مالی در اقتصاد ایران (رهیافت مدل شاخص‌های چند گانه - علل چند گانه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی / دانشگاه سمنان

2 دانشجوی دانشگاه سمنان

چکیده

توهّم مالی اشاره به درک نادرست پارامترهای مالی و برآورد بیش از حد و کم‌تر از حدّ مخارج و بدهی‎های مالیاتی دارد که موجب سوگیری در تصمیم‎گیری بودجه‏ای در تمام سطوح دولت می‌شود. مقالۀ حاضر تحلیلی تجربی از برآورد شاخص توهّم مالی برای اقتصاد ایران طی دوره 1360 تا 1391 با به‌کارگیری رویکرد معادلات ساختاری در قالب مدل شاخص های چند گانه – علل چند گانه ( MIMIC ) را ارائه می‎دهد. در این راستا از متغیّرهای بار مالیاتی و سطح آموزش به‌عنوان علل و از متغیّرهای بدهی عمومی دولت، نسبت مالیات غیرمستقیم به مالیات مستقیم و نسبت مخارج مصرفی خصوصی به بدهی‌های عمومی دولت به‌عنوان پیامدهای آن استفاده شده است. نتایج حاصل از تخمین مدل نشان می‌دهد، اندازۀ بار مالیاتی با ضریب (79/0) مهم‌ترین علّت اندازۀ توهّم مالی است که سیاست گذاران سعی در پنهان کردن این بار مالیاتی از طریق توهّم بدهی‌های دولت و توهّم مخارج مصرفی بخش خصوصی نسبت به سطوح بدهی هستند. همچنین روند توهّم مالی در دورۀ تحت بررسی سیر صعودی دارد که نشان می‌دهد سیاست‌گذاران مالی طی این سال‌ها از تدابیر توهّم مالی به-منظور تحریف ادراکات مالیات دهندگان از بار مالیاتی بهره برده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Survey of the Trends of Fiscal Illusion Index for Iranian Economy (Multiple Indicators-Multiple Causes Model)

نویسندگان [English]

  • Majid madah 1
  • Farzaneh Sadeqi 2
1 Faculty of Semnan university
2 Student of Semnan university
چکیده [English]

Fiscal illusion refers to a systematic misperception of fiscal parameters and an associated pattern of over - and under-estimation of expenditure and taxation liabilities which makes biases in budgetary decisions at all levels of government. This paper provides the empirical analysis of the estimates of fiscal illusion index for Iranian economy over the period of 1981 to 2012 employing a structural equation model approach in framework of Multiple Indicators Multiple Causes (MIMIC). In this regard, have been used tax burden and level of education as causes and public debt, the ratio of direct tax to indirect tax and the ratio of private consumption to public debt as indicators of fiscal illusion. The results from model estimation show that tax burden is the most important factor for explanation of fiscal illusion by coefficient of (0.79). Policy makers attempt to ‘conceal’ the real tax burden by means of delusion of public debt illusion and private spending to the levels of public debt. Also size of fiscal illusion has upward trend that indicatives policy makers usually exploit fiscal illusion stratagems to distort taxpayers’ perceptions of their tax burdens.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fiscal Illusion
  • Tax burden
  • Structural Equation Modelling (SEM)
  • Multiple Indicators Multiple Causes (MIMIC)
  • Iranian Economy

خداپرست، مهدی، محمدعلی فلاحی، مصطفی سلیمی فر و امین حق نژاد. (1391). بررسی اعتبار قانون واگنر و دیدگاه کینزی برای اقتصاد ایران: یه تجزیه و تحلیل سری زمانی؛ فصلنامه پژوهشهای اقتصادی، 12 (1): 87-112.

دادگر، یدا...، و روح ا... نظری. (1391). آزمون قانون واگنر در کشورهای منتخب و ایران (2010-1980). فصلنامه پژوهش­های رشد و توسعه اقتصادی، 2(6): 172-149.

سهرابی، حسینعلی، و محمد غواصی کناری. (1393). توهم مالی و ابزارهای حسابداری. دانش حسابداری، 5 (17): 7-28.

شکیبایی، علیرضا، و علی رئیس پور. (1386). بررسی روند تحولات اقتصاد سایه­ای در ایران: رویکرد DYMIMIC. فصلنامه  پژوهشهای اقتصادی، 6 (3): 36-17.

مداح، مجید؛ فوزیه جیحون تبار و زهره رضاپور، (1393- الف)، توهّم مالی و تقاضا برای مخارج دولت در اقتصاد ایران. تحقیقات اقتصادی، 49 (4): 750-729.

-------------------------------- (1393- ب)، تحلیل تجربی پویایی‎های مخارج عمومی در اقتصاد ایران در چارچوب مدل رأی‎دهنده میانه و با وجود توهم مالی. پژوهش‎ها و سیاست‎های اقتصادی، 72: 216-197.

Abdullah, H. & S. Maamor. (2010). Relationship between National Product and Malaysian Government Development Expenditure: Wagner‟s Law Validity Application. International Journal of Business and Management, 5(1): 88-97

Boadway, R. & B. Raj. (2000). Advances in Public Economics. Physica Verleg, ISBN-10: 3790812838: 76-90

Buchanan, J.M. (1967). The Fiscal Illusion. Chapter in Public Finance in Democratic Process: Fiscal Institutions and Individual Choice. Chapel Hill: University of North Carolina Press.

Buehn, A., R. Dell’Anno & F. Schneider. (2012). Fiscal illusion and shadow economy: two sides of the same coin? , MPRA paper No. 42531.

Buehn, A. & F. Schneider. (2012). Shadow economies around the world: Novel insights, accepted knowledge, and new estimates. International Tax and Public Finance, 19: 139-171.

Dalamagas, B.A. (1993). Fiscal Illusion and the Level of Indebtedness: An International Comparison.  South African Journal of Economics 61: 45-58.

Das, Amaresh, Omar A. (2014). Fiscal Illusion – Does It Exist? An Econometric Evaluation. International Journal of Economics, Finance and Management, 3 (3): 136-140.

Dell’Anno R & B. Dollery. (2012). Comparative fiscal illusion: A fiscal illusion index for the European Union, MPRA paper No. 42537.

Dell’Anno R & P. Mourão. (2012). Fiscal Illusion around the World. An analysis using the Structural Equation Approach. Public Finance Review, 40 (2): 270-299.

Dollery, B. E. & A. C. Worthington. (1996). The Empirical Analysis of Fiscal Illusion. Journal of Economic Surveys, 10(3): 261–298.

McCulloch J.R. (1975) A Treatise on the Practical influence of Taxation and the Funding System. Original edition 1845, reprint D. P. O'Brien (ed.), Edinburgh: Scottish Academic Press.

Mill JS. (1848). Principles of Political Economy. Consulted Edition: Mill, John Stuart. 1994. Oxford: Oxford University Press.

Oates WE. (1988). On The Nature and Measurement of Fiscal Illusion: A Survey. In Taxation and Fiscal Federalism: Essays in Honor of Russell Mathews, G. Brennan et al., eds., 65-82, Sydney: Australian National University Press.

Sausgruber R & J. Tyran. (2005) Testing the Mill hypothesis of fiscal illusion. Public Choice, 122(1): 39-68

Thamae, Retselisitsoe I. (2013). The Growth of Government Spending in Lesotho, Economic Analysis and Policy, 43 (3): 339-352.

Wagner R. (1976) Revenue structure, Fiscal Illusion and Budgetary Choice. Public Choice, 25: 45-61.

Zheng, Y., J. Li, X. Wang & Ch.. Li. (2010) An Empirical Analysis of the Validity of Wagner’s Law in China A Case Study Based on Gibbs Sampler. International Journal of Business and Management. 5 (6): 161-168.